Creatieve hulpmiddelen
Creativiteit
Op deze pagina leert u mij wat beter kennen. Ik laat alles wat u hier ziet gewoon thuis als het niet past bij de situatie.
Deze kraai heet Ravelijn en zij kan vertellen hoe het is om een kraai te zijn. Overlevers met het imago dat ze de dood vertegenwoordigen. Ik herken mij niet in een kraai …. Cras cras (de kraai krast ‘morgen, morgen’ in het latijns en komt zo aan zijn imago)
Hodi mihi cras tibi (heden ik, morgen gij)
Geen stilte of een gedragen stilte?
Door samen met nabestaanden te brainstormen hoe we een afscheid kunnen krijgen wat echt bij hen en de overledene past, komen er soms bijzondere rituelen. Een hobbymuzikant werd met veel lawaai gegroet toen iedereen als afscheid langs zijn kist liep. Onder de stoelen van het crematorium lagen instrumenten (fluitjes, trommels, mondharmonica’s) en langs zijn kist stonden triangels en meer instrumenten van hemzelf. Na een intense bijeenkomst was dit een mooie emotionele ontlading, er werd tegelijkertijd gelachen en gehuild toen de mensen al toeterend de aula uitliepen. De stilte tussen de verschillende sprekers was even indrukwekkend.
Introvert of extravert?
Creatieve middelen kunnen gebruikt worden om verhalen en emoties los te maken. Ik merk dat als ik vrijblijvend spullen op een tafeltje zet bij een training, deelnemers gaan ‘neuzen’ en in gesprek raken. Als daar Schulpje de schildpad ligt, is die snel gepakt en voor ik het weet zit het beestje bij iemand op de hand en komt z’n kopje naar buiten en is het ijs gebroken.
Boeken en gedichten
Ik heb naast creatieve middelen veel boeken waar ik eindeloos in kan lezen en op zoek kan gaan naar het geschikte verhaal of gedicht voor bij een uitvaart.
Sprookjes en verhalen
Er zijn korte verhalen of parabels die erg wijs zijn en niet moralistisch. Soms schrijf ik verhalen zelf, soms pas ik een bestaand verhaal aan. Of is het verhaal goed zoals het is. Een sprookje over een drie gouden appels (Bert Voorhoeve) heb ik voorgelezen bij de uitvaart van een fruitteler. Iedereen was tot tranen geroerd. Beter dan dit sprookje konden we de kern van het levensverhaal van deze man niet raken.
Troostkoffertjes
Voor kinderen die een verlies meemaken is er een hele koffer vol middelen. Ik denk dat volwassenen ook van binnen nog kind kunnen zijn. Alleen zijn volwassenen beter in staat om sociaal wenselijk gedrag te vertonen en zich aan te passen aan de situatie. Dus waarom niet op wat meer speelse wijze ontdekken hoe je kunt omgaan met verlies en emoties?
Troostkoffertjes zijn gevuld met hulpmiddelen om verlies tastbaarder te maken.
Dit kunt u ook makkelijk zelf (of met uw kinderen) samenstellen.
Ik weet niet wat ik zeggen moet….
Rituelen maken moeilijke momenten makkelijker. En voor het laatst iemand zien is een moeilijk moment.
fotografie: Gonnie Helfrich afscheidsfotograaf
Verhalen & herinneringen
Ik bewaar ‘verhalen’ in de vorm van kleine dingetjes in doosjes. Een kastanje die ik vind, een kurk van een fles die op een bijzonder moment ontkurkt is. Het zijn doosjes vol kleine herinneringen. Veel mensen hebben niet zo letterlijk een doosje maar zitten de herinneringen ergens diep in hun geheugen opgeslagen. Dan kan er 'iets' nodig zijn om een verhaal op te roepen.
Flarden van herinneringen
Een herinnering hoeft niet groot te zijn, of een echt verhaal. Het kan ook een gevoel zijn dat je kreeg als je een extra balletje in de zondagse soep kreeg van je oma. Juist kleine intense momenten zijn na een verlies troostrijk (of in eerste instantie pijnlijk). Met de juiste vragen komen de herinneringen zo weer boven.
Open deuren en platitudes
Gesprekskaartjes, een spel, een dobbelsteen, een zandloper en een schildpad maken het delen van ervaringen vaak net wat luchtiger zonder de kern te missen. Het zijn voor mij creatieve manieren om weg te blijven van platitudes en open deuren. Voor iedereen altijd? Nee, zeker niet. 'Ik doe nooit iets altijd', roep ik als trainer en coach. Maar ik zie dit als extra middelen om in te zetten wanneer het nodig is.
Troost in de natuur
Bomen en natuur zijn vaak erg troostrijk. Ze laten ons ervaren dat de wereld doorgaat en de kracht van de natuur is ongekend. Bomen staan er vaak eeuwenlang. Bomen geven ons letterlijk lucht.
Ik denk aan een prachtig verhaal 'Ik geef je mijn hart' waarbij de boom staat voor alles wat je nodig hebt in je leven. Hoe je met een hartvormige pit die je moet planten het leven weer doorgeeft. Troostrijk, voor kinderen en volwassenen.
Een klein pluizig vriendje op je wijsvinger maakt het toch een beetje anders. De combinatie van een vingerpop met een verhaal uit een boek maakt het verhaal levendiger. Derk Das voorlezen met een das op je vinger geeft een extra dimensie.
Kinderen uitleggen wat dood betekent
Iedereen kent Rupsje Nooitgenoeg'. Juist dit verhaal biedt handvatten om te praten over de dood. Een vlinder en een rups maken het makkelijk; immers als de rups een vlinder is geworden, is de rups dan dood? Wat betekent deze transformatie?