Leidt BBB’s landbouwbeleid tot minder boeren?
BBB staat bovenal bekend als de partij die opkomt voor de boerenbelangen. Maar cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers ziet in de plannen van BBB vooral een terugkeer naar een landbouwpolitiek die al decennia het aantal boeren in Nederland drastisch heeft doen krimpen. Hij is te gast.
Waar komt dat romantische beeld van de boer vandaan?
'Trots op de boer' is een leus die geregeld terug te vinden valt op de spandoeken bij de protesten tegen het stikstofbeleid. Het romantische beeld van de boer als onbedorven eerlijke sterveling, die overvraagd en gepiepeld door de machthebbers dapper voortploegt, wordt telkens ingezet. Door de agrarische sector zelf en door haar politieke vrienden als de BBB. Maar waar komt dat romantische beeld van de boer vandaan? En waarom voelen juist nu, vlak voor de verkiezingen, zoveel mensen zich er door aangesproken. Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers en literatuurwetenschapper Esther Peeren leggen het uit in OVT.
Is kernenergie de toekomst?
Tijdens de Maand van de Geschiedenis reist OVT door Nederland. Deze week vanuit het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. De neushoorn Clara was in de jaren 1740 een ware muze. Gijs van der Ham, schrijver van Clara de neushoorn: wonderdier, sensatie, muze, is te gast. Verder in OVT: Tom Buijtendorp over De vergeten stad, Gerard Rooijakkers over kernenergie.
De valkenjacht als Unesco Werelderfgoed
Ook al zijn de middeleeuwen al lang voorbij en gaat het beestje niet meer uit jagen op de hand van adellijke dames, de Nederlandse valkenjacht, ook wel valkerij, is springlevend. De kleinste onder de roofvogels wordt tegenwoordig ingezet tegen parasitaire soortgenoten als overtollige duiven en meeuwen. Daarnaast is de valk een historische toeristische topattractie. Kortom, het zijn andere tijden voor valk en valkenier. Maar zijn het ook aangename tijden? Te gast zijn Jac van Gerven, valkenier en medewerker van het Valkerij Museum in Valkenswaard, samen met cultuurhistoricus en pleitbezorger van de valkenjachttraditie, Gerard Rooijakkers.
Het Doornroosje-scenario:
museum dichttimmeren voor de toekomst
Erfgoed wat vergeten wordt, wordt het best bewaard. Dat is het uitgangspunt van het ‘Doornroosjescenario’ waar het streekmuseum Jan Anderson in Vlaardingen in treedt zodra oprichter en eigenaar van het museum, Jan Anderson (85 jaar oud), niet meer voor het museum kan zorgen. Dit scenario houdt in dat het museum, in zo goed mogelijk bewaarde staat, dichtgetimmerd wordt. Om zo, over een aantal decennia, als het museum vergeten is, de collectie weer te laten ‘ontwaken’.
Hoe vergeet je een museum? En waarom moeten we dat willen? Over dit “grote museale experiment” praten we met Jan Anderson, museumeigenaar, en cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers, die het Doornroosjescenario voorstelde.
De Westergasfabriek van het Oosten: de DRU
De voormalige DRU-fabriek in het Gelderse dorpje Ulft is tegenwoordig een industriepark. Er staat nog een oude hoge schoorsteen, er zijn nog potten en pannen te zien en er bevindt zich een ijzermuseum. Het complex profileert zichzelf ondertussen als de Westergasfabriek van het Oosten, ofwel het culturele centrum van de Achterhoek. Het rijke culturele heden vieren en het zware verleden eren, gaat niet altijd vanzelf samen, zegt cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers over de omgang met ons industrieel erfgoed. De historicus gaat in gesprek met Juliëtte Hofman, directeur van het DRU Industriepark.
Geheugenprofessors
2016 is het jaar van de aanslagen, in Brussel, Nice en Berlijn. Het is ook het jaar van de Brexit en Trump. Maar hoe zal een tachtigjarige over pakweg over 25 jaar zich 2016 herinneren? Als rampenjaar of verdwijnt het in de mist van de kleine persoonlijke geschiedenis? En hoe belangrijk is de herinnering voor ‘onze identiteit’. Onthouden we wat ons het beste past, wat ons zelfbeeld het meest opvrolijkt? Bestaat er zoiets als een evolutionaire agenda van het geheugen en van het vergeten?
Te gast zijn geheugenprofessor Douwe Draaisma en mentaliteitshistoricus Gerard Rooijakkers.
Kernafval als moderne piramides
Het was ooit afgesproken dat 1600 vaten kernafval uit Petten naar Zeeland zou gaan. Maar dat is bij nader inzien onhaalbaar volgens het nucleaire bedrijf NRG te Petten. Bovendien is het ook niet duidelijk wat voor afval er in de vaten ligt, zo werd onlangs bekend. Deze week wordt de Tweede Kamer ingelicht over de problemen met het kernafval. En toch moeten ‘we’ iets met ons kernafval, dat een ongelukkige erfenis aan onze nazaten vormt. Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers betoogt dat wij de oude Egyptenaren van de moderne tijd zijn: ‘Zij lieten piramides na, wij kernafval - wij moeten onze verantwoording nemen’, aldus de historicus.
Gerard Rooijakkers is te gast.
Johan Maurits fout?
Was Johan Maurits gewoon fout of moeten we zijn slavenhandel en suikerwandel in zijn tijd zien. En hoe ga je als museum om met gevoelig en schuldig erfgoed, zoals de buste van Johan Maurits? Een gesprek met Groen Links kamerlid Zihni Ozdil, Valika Smeulders, mede-samensteller van de slavernij-tentoonstelling in het Rijks Museum, cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers en Lea van der Vinde, conservator van het Mauritshuis.
Parlement als historisch visitekaartje
Het Binnenhof moet opgeknapt, maar de plannen van de architecten die het moeten doen zijn veel te duur, meent de Tweede Kamer. Deze week werd bekend dat er gedoe is over de renovatie van het parlement die in 2020 rond zou moeten zijn. Het uitverkozen architectenbureau voor de herinrichting van de Tweede Kamer zou moeten worden vervangen. Zo gaat het gerucht. Maar hoe gaat Nederland eigenlijk om met het historische visitekaartje van de democratie in Den Haag, en hoe doen ze dat in vergelijkbare westerse landen? Is daar het parlement de historisch verantwoorde de parel der natie? Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers buigt zich over de herinrichting van ons parlement, en fotograaf Nico Bick, auteur van een nieuw fotoboek over 28 parlementen, vertelt over de architectuur van de democratie elders.
Geloof en bijgeloof
Deze week vindt de Week van de Geschiedenis plaats met als thema: Geloof & Bijgeloof. In het kader van deze Geschiedenisweek een gesprek over de meest kenmerkende God en kerk van Nederland met godsdiensthistoricus Joris van Eijnatten en cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers.
Het Nationaal Historisch Museum
Deze week laaide de discussie over het tot stand komen van het nationaal Historisch Museum weer op. Wel of niet in Arnhem, de canon volgen of niet. Een gesprek over het opzetten van een historisch museum met Peter Sigmund, oud-direkteur van het Legermuseum en voormalig hoofd-conservator van het Rijskmuseum in Amsterdam en met cultuurhistoricus, verbonden aan het Meertens-Instituut Gerard Rooijakkers.
De Slag om het Nationaal Historisch Museum
Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers doet in deze serie verslag van de huidige stand van zaken rond het Nationaal Historisch Museum.
Troostknuffels en rouwrituelen
Hilversum bezint zich op de toekomst van de vele honderden knuffels die zijn achtergebleven na de bijeenkomsten na de ramp met de MH17. Het plan dat Hilversum daarvoor bedenkt wordt mogelijk het standaard nationaal protocol voor achtergebleven teddyberen.Kortom Pieter Broertjes komt op afzienbare tijd met een knuffelprotocol. Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers denkt in deze uitzending alvast met hem mee, en bespreekt de historie van de troostknuffels en andere moderne rouwparafernalia.
Exit Koekhappen
Hij, Willem Alexander, Koning der Nederlanden, wil het niet meer. Generaties Oranje vóór hem beleven nu nog de naweeën van het koekhappen. Willem laat het met ingang van deze Koningsdag voorgoed achter zich. Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers legt uit of wij ons zorgen moeten maken over het verlies van een dierbaar cultuurgoed.
Vliegramp Tenerife
Op 27 maart 1977 werd Nederland ook getroffen door een vliegramp met een verschrikkelijk aantal slachtoffers, 583 waarvan 238 Nederlanders, toen op de startbaan van Tenerife twee vliegtuigen, een Pan Am vliegtuig en een van de KLM met elkaar in botsing kwamen. Hoe werd er toen omgegaan met nationale rouw. Een gesprek met historicus van de volkscultuur Gerard Rooijakkers.
De oorsprong van de viering van Midzomernacht
De langste dag (Midzomernacht) is in vele gemeentes de aanleiding voor een feest, soms gepaard met grote vuren en verkleedpartijen. De wortels van deze viering worden gezocht in Germaanse en Keltische zonnewendefeesten. In hoeverre zijn deze festiviteiten gebaseerd op dit soort oude tradities? Michal Citroen spreekt hierover met cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers.
Hoe Hollands was Theo?
02-11-2014, OVT NPO Radio 1
Theo van Gogh is 10 jaar dood. Hij was – wat je ook van hem denkt - een fenomeen, maar was hij ook een Hollands fenomeen. Tulpen, klompen, Amsterdam waar alles kon, van wietverkoop tot homoboot-optochten; past Theo in dat rijtje. Was hij een product van de befaamde Hollandse tolerantie, of paste hij – zelf niet overlopend van tolerantie – juist niet in onze traditie van ‘moet kunnen’?
Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers over een veelbesproken non-comformist, die slachtoffer werd van religieuze intolerantie.
150 Jaar Lourdes
Op 11 februari 1858 zou in een grot in Lourdes voor de eerste maal de Maagd Maria aan Bernadette Soubirous zijn verschenen. Dit heeft geleid tot het ontstaan van één van de grootste katholieke bedevaartsoorden. Vanaf 1883 organiseert de VNB bedevaarten naar Lourdes. Dit jaar wordt 125 VNB Nationale Bedevaarten en het 150 jarig jubileum van het verschijnen van Maria gevierd. Een gesprek met Patrick Chatelion Counet, bezorger van de 'Brieven van Bernadette', nu voor het eerst in Nederlandse vertaling en cultuurhistoricus/etnoloog Gerard Rooijakkers.
Sinterklaas
Aan de vooravond van het 'heerlijk avondje'op 5 december aandacht voor Sinterklaas. Hoe kan het dat in het calvinistische Nederland in de Sint succesvoller was als waar ook ter wereld? Sinterklaas lijkt inmiddels meer op een nationale Hollandse heilige dan op de bisschop van het Turkse Myra die hij ooit geweest is. Met etnoloog en historicus Gerard Rooijakkers, schrijver van verscheidene artikelen over de Sint; en Jan de Bas, schrijver van een lijvig boek over de steeds betere pers die de Sint bij de protestanten kreeg in de vorige eeuw.
Bisschop Bekkers
Aanstaande maandag is het vijftig jaar geleden dat de laatste volkse Nederlandse bisschop overleed. Hij heette bisschop Bekkers en was een soort paus Franciscus op Nederlands niveau. Beroemd en geliefd werd hij met name toen hij op 21 maart 1963 in een Brandpuntuitzending van de KRO verklaarde dat de gelovigen zelf ook zeggenschap dienden te hebben over het gebruik van de eigen lendenen en het kindertal. Zijn sterven wordt deze zondag herdacht in zijn geboorteplaats Sint-Oedenrode met een zogenoemde heilige mis en met een eresaluut aan zijn graf, uitgevoerd door de dorpsharmonie het Sint-Jorisgilde. Historicus en kenner van het katholicisme Gerard Rooijakkers is te gast.
Seksueel misbruik in de kerk
Seksueel misbruik in de katholieke kerk. Het drama houdt de gemoederen het afgelopen jaar flink bezig. Deze week klaagde een Nederlandse advocaat de Paus aan, de Nederlandse Franciscanen gaan miljoenen betalen aan slachtoffers, en de Commissie Deetman maakte bekend met 100 slachtoffers individueel te gaan praten.
Een gesprek over het seksuele misbruik en het celibaat in de katholieke kerk met Afke van der Toolen, journaliste, en schrijver van een artikel over de historie van het celibaat in het jongste nummer van het Historisch Nieuwsblad, en Gerard Rooijakkers, cultuurhistoricus en kenner van het katholicisme.
Tatoeage
Deze week vond het symposium ´De tatoeage als (im)materieel erfgoed´ in Amsterdam plaats. Een gesprek met de voorzitter van het symposium Gerard Rooijakkers, bijzonder hoogleraar Nederlandse etnologie en verbonden aan de UvA en het Meertens Instituut over de status van de tatoeage.
Zestig jaar tv
Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers over 60 jaar televisie in Nederland.
Rituele repertoires
10.35 Kees Slager in gesprek met Gerard Rooijakkers, die vorige week promoveerde op "Rituele repertoires" (SUN), een onderzoek naar de volkscultuur in Oost-Brabant tussen 1559-1853, de zogenaamde 'generaliteitsperiode'.
De uitvinding die te lang bleef: windmolens
Wat molens kunnen, dat krijgen we eigenlijk zelf ook wel voor elkaar: malen, zagen, pompen, persen en wat nog meer. Toch leggen we het af tegen de reusachtige windvangers, omdat onze spierkracht niet op kan tegen natuurlijke krachten als water en wind. Voorwaarde is wel dat de elementen op een efficiënte manier worden omgezet in arbeid. En dat is precies waarvan de vroege Hollanders hun specialisme hebben gemaakt. Gedurende honderden jaren is de omzetting van wiekslag naar arbeid in de Lage Landen stukje bij beetje geperfectioneerd.
De geschiedenis van het bier
Vraaggesprekken met bierkenners Hans Ebbink en Pieter Biesboer, archeoloog Vincent van Vilsteren, historicus Gerard Rooijakkers en auteur Hans Schippers. Gespreksonderwerpen zijn: de herkomst van het bier uit Egypte; de intrede van bier in Nederland rond de 9e eeuw; het productieproces van en regelgeving rond het middeleeuwse Gruidbier; het belang van het bier als volksdrank in de middeleeuwen; de opkomst, het succes en de ondergang van de brouwstad Haarlem; de afname van de populariteit van bier door de opkomst van koffie en thee; de Brabantse hertog Jan Primus; de belangrijke sociale en rituele betekenis van het bier in de Brabantse volkscultuur; de intrede en het productieproces van het Duitse pils; de huidige marketing van bierproducten.
De gesprekken vinden plaats in het Groninger Museum en op historische locaties in Amsterdam, Haarlem, Den Bosch en Oirschot.
Met een citaat uit een journaal van de VOC over de bevoorrading van de schepen met bier en een reportage over bierbrouwerij 'De Kroon' in Oirschot met een vraaggesprek met de eigenaar over de geschiedenis van zijn bedrijf en de productie van pils.