Culturele ecosystemen
Niet instellingen maar populaties als uitgangspunt
Geen ecosysteem zonder rommelig leven. Om inzicht te krijgen in landschap, gedrag van mensen en de impact van dieren en dingen (de ‘meer-dan-mensen’) vormen ecosystemen een productief conceptueel analyseniveau. Aangezien iedereen bij ecosystemen meteen aan natuur en biologie denkt, munten wij het begrip ‘culturele ecosystemen’, maar in feite is dat onderscheid niet betekenisvol. De overeenkomsten, tussen natuur en cultuur leveren inzichten op waarmee we, zeker ook in het kader van het Verdrag van Faro, verder kunnen komen.
De culturele infrastructuur, inclusief landschapsbeheer, is in Nederland en daarbuiten gericht op instituties. In (culturele) ecosystemen vormen niet de instellingen, maar populaties als dragende gemeenschappen het uitgangspunt.
De praktijk: projecten
-
STAVAZA (werktitel) forthcoming (2027).
Betreft een analyse (geen synthese) van de Nederlandse Faro-projecten (de uitvoeringsagenda) in internationaal perspectief. Hoe functioneert Nederland binnen het Europese Verdrag van Faro als cultureel ecosysteem? -
Het project Biografie van Culturele Ecosystemen betreft het spanningsveld tussen leef- en systeemwereld. Aan de hand van veldwerk rond casussen met verschillende schaalniveaus (esdorp, landgoed, vereniging) in de gemeente Westerveld (Drenthe) is een praktijkgerichte methode ontwikkeld en wordt kennis gedeeld. Het onderzoek is door CEPRO (Stichting Cultureel Erfgoed en Participatieve Ruimtelijke Ontwikkeling) uitgevoerd in het kader van de Uitvoeringsagenda van het Verdrag van Faro.
-
Dragende gemeenschappen beheren de door Unesco als Immaterieel Erfgoed van de Mensheid erkende elementen Corsocultuur en Valkerij in de gemeente Valkenswaard. Uitgaande van deze erfgoedgemeenschappen heeft Gerard Rooijakkers voor het eerst de culturele infrastructuur bezien vanuit het perspectief van het lokale en regionale culturele ecosysteem.
-
‘Niemand is groter dan de Peel’, aldus Gerard Rooijakkers, ook al denken veel bestuurders, boeren en burgers daar in de praktijk anders over. De Peel, op het breukvlak van twee provincies, beschouwd als (cultureel) ecosysteem met grote maatschappelijke opdrachten.