Het verdrag van Faro
Het Verdrag van Faro is een Europees kaderverdrag waarbij niet het cultureel erfgoed zelf, maar de mens en de samenleving in hun relatie met erfgoed centraal staan. Het verdrag, opgesteld door de Raad van Europa in 2005, roept op tot actieve participatie van burgers, de zogeheten erfgoedgemeenschappen, bij het definiëren, bewaren en doorgeven van erfgoed.
Commons
Onder commons verstaan we dragende gemeenschappen waarbij het van onder-op delen en beheren van gemeenschappelijke goederen (common goods) in de leefwereld uitgangspunt vormt. Dit in tegenstelling tot de dominante procedures van de systeemwereld, waarbij juist privébezit als hoogste goed geldt. Beide werelden hebben elkaar nodig, maar het recht in de systeemwereld is niet zelden onrechtvaardig in de leefwereld van commons.
De praktijk:
projecten
-
Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers presenteerde zijn onderzoek naar culturele en dragende gemeenschappen in Brabant met verve, nadat hij het eerst als een heuse 'Banksy' door de papierversnipperaar liet verslinden. Het essay 'Van onderop - de (on)macht van de gemeenschap' dat hij schreef als onderdeel van onze verkenning naar de culturele eigen(wijs)heid van Brabant is online beschikbaar.
-
Het project Biografie van Culturele Ecosystemen betreft het spanningsveld tussen leef- en systeemwereld. Aan de hand van veldwerk rond casussen met verschillende schaalniveaus (esdorp, landgoed, vereniging) in de gemeente Westerveld (Drenthe) is een praktijkgerichte methode ontwikkeld en wordt kennis gedeeld. Het onderzoek is door CEPRO (Stichting Cultureel Erfgoed en Participatieve Ruimtelijke Ontwikkeling) uitgevoerd in het kader van de Uitvoeringsagenda van het Verdrag van Faro.
-
Een collectie die in 2008 als museaal experiment in new-town Zoetermeer participatief werd verzameld, werd in 2025 ook weer participatief ontzameld.
-
Het Parlement der Dingen is een uniek cultureel initiatief, geïnspireerd door onder andere het werk van socioloog en filosoof Bruno Latour. Voor dit project rond door Unesco erkend Immaterieel Erfgoed in Valkenswaard wordt een vernieuwende methodiek ontwikkeld in samenwerking met cultuurhistoricus en etnoloog Gerard Rooijakkers.
-
Gerard Rooijakkers, ‘Slotwoord’, in: On(ver)vangbaar: de innovatieve kracht van The Culture (Den Haag: Nederlandse Unesco-commissie, 2023)
Diasporische cultuur als ecosysteem:
naar een paradigma-wisseling in de subsidie-systematiek van de overheid.
